Menu Content/Inhalt
Suikerziekte

Er kwam meer suikerziekte (type 2 diabetes) of een verstoorde suikerhuishouding voor bij mensen die waren blootgesteld aan de Hongerwinter voor de geboorte (zie grafiek). Mensen die aan het einde of in het midden van de zwangerschap waren blootgesteld waren het meest aangedaan.

Mensen, maar met name vrouwen, die waren blootgesteld aan de Hongerwinter voor de geboorte, waren ook vaker te dik. Mensen met overgewicht lopen een verhoogde kans op het krijgen van suikerziekte. Maar ook als we rekening houden met het verhoogde voorkomen van overgewicht in onze onderzoeksgroep, blijkt Hongerwinter blootstelling voor de geboorte te leiden tot meer suikerziekte.

Onlangs hebben we onderzocht of suikerziekte ook een sneller beloop kent onder mensen die tijdens de Hongerwinter in de buik van hun moeder zaten. Dit bleek niet het geval te zijn, in ieder geval niet zodanig dat het tot een merkbaar snellere achteruitgang leidde tussen de leeftijd van 50 en 60 jaar.

Suikerziekte bij mensen die voor de geboorte waren blootgesteld aan de Hongerwinter bleek samen te hangen met een verminderde uitscheiding van het hormoon insuline, dat in de alvleesklier wordt geproduceerd. Mogelijk is de ontwikkeling van de alvleesklier verstoord door het feit dat er minder voeding voor handen was tijdens de zwangerschap.

Ook bleek dat mensen met een bepaalde erfelijke aanleg gevoeliger waren voor de effecten van blootstelling aan de Hongerwinter voor de geboorte: mensen met de (overigens veelvoorkomende) Ala/Pro variant van het Ppar-gamma gen, bleken een slechtere suikerhuishouding te hebben na blootstelling aan de Hongerwinter in het midden van de zwangerschap, dan mensen met de Pro/Pro variant.

Ook hebben we bekeken of verhoogde stresshormoon (cortisol) spiegels zouden hebben kunnen bijdragen aan het verhoogde suikerziekte risico bij diegenen die de Hongerwinter doormaakten als ongeboren baby. De resultaten lijken erop te wijzen dat een verhoogde activiteit van het stress hormoon niet verantwoordelijk is voor de stijging in het aantal gevallen van diabetes binnen onze onderzoeksgroep.

We onderzoeken nu andere mogelijke mechanismen die ten grondslag zouden kunnen liggen aan suikerziekte bij mensen die ondervoed waren voor de geboorte.

 

  • ACJ Ravelli, JHP van der Meulen, RPJ Michels, C Osmond, DJP Barker, CN Hales, OP Bleker. Glucose tolerance in adults after prenatal exposure to the Dutch famine. Lancet 1998, 351, 173-177.
  • S.R. de Rooij, R.C. Painter, T.J. Roseboom, M. Tanck, D.I.W. Phillips, C. Osmond, D.J.P Barker, R.P.J. Michels, P.M.M. Bossuyt, O.P. Bleker. Glucose tolerance at age 58 and decline of glucose tolerance as compared to age 50 after exposure to the Dutch famine. In press, Diabetologia,  Apr;49(4):637-43.
  • S.R. de Rooij, R.C. Painter, D.I.W. Phillips, C. Osmond, M. Tanck, J. Defesche,  P.M.M. Bossuyt, R.P.J. Michels, O.P. Bleker, T.J. Roseboom. The effects of the Pro12Ala polymorphism of the Peroxisome Proliferator-Activated Receptor-g2 gene on glucose/insulin metabolism interact with prenatal exposure to famine. Diabetes Care, 2006 May; 29 (5):1052-7
  • S.R. de Rooij, R.C. Painter, D.I.W. Phillips, C. Osmond, R.P.J. Michels, I.F. Godsland, P.M.M. Bossuyt, , O.P. Bleker, T.J. Roseboom. Impaired insulin secretion after prenatal exposure to famine. Diabetes Care, 2006 Aug;29(8):1897-901
  • S.R. de Rooij, R.C. Painter, T.J. Roseboom. The effects of prenatal exposure to undernutrition glucose and insulin metabolism in later life. Current Opinion in Endocrinology and Diabetes, 2006,13: 530-535